Uitleg

Methylmalonzuur (urine): wat wordt er gemeten?

Methylmalonzuur (MMA) ontstaat bij de afbraak van bepaalde aminozuren en vetzuren; voor de verdere afbraak is werkzaam vitamine B12 nodig. Hebben de cellen te weinig B12, dan hoopt methylmalonzuur op en komt er meer in bloed en urine terecht. Deze test meet methylmalonzuur in de urine, meestal in verhouding tot kreatinine om te corrigeren voor hoe geconcentreerd de urine is.

Wat kan het signaleren?

Vitamine B12-tekort op celniveau, ook als het B12 in het bloed nog laag-normaal is
Zelden: een aangeboren stofwisselingsziekte met ophoping van methylmalonzuur, die vrijwel altijd al op kinderleeftijd wordt ontdekt

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Methylmalonzuur (urine) te hoog

Een verhoogd methylmalonzuur past bij een tekort aan werkzaam vitamine B12, ook als het B12 in het bloed nog in het grijze gebied ligt. De oorzaken zijn dezelfde als bij een B12-tekort: slechte opname door een ontsteking van het maagslijmvlies of een darmziekte, langdurig gebruik van maagzuurremmers of metformine, veganistische voeding zonder supplement en lachgasgebruik. Een verminderde nierfunctie kan methylmalonzuur verhogen zonder B12-tekort; daarom hoort de nierfunctie bij de beoordeling. Sterk verhoogde waarden bij baby's en jonge kinderen kunnen wijzen op een zeldzame erfelijke stofwisselingsziekte.

Methylmalonzuur (urine) te laag

Een lage of normale waarde is de gewone uitslag en maakt een tekort aan werkzaam vitamine B12 onwaarschijnlijk. Volgens de NHG-Standaard Anemie sluit een niet-verhoogd methylmalonzuur een B12-tekort nagenoeg uit; die onderbouwing gaat vooral over metingen in bloed. Een lage waarde geeft geen klachten en heeft geen andere betekenis. Wie al B12 slikt of spuit, heeft door de behandeling vaak een normale waarde.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een verhoogde waarde beoordeelt de huisarts de uitslag samen met het B12, het bloedbeeld en de nierfunctie, zoekt naar de oorzaak van het tekort en start meestal suppletie met tabletten of injecties. Bij een verhoogde waarde zonder duidelijke oorzaak of bij een verminderde nierfunctie overlegt de huisarts met een internist.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Methylmalonzuur is een vervolgtest: volgens de NHG-Standaard Anemie heeft de bepaling de voorkeur boven homocysteïne als het totale B12 laag-normaal of licht verlaagd is (het grijze gebied, ongeveer 150 tot 250 pmol/L) en het vermoeden van een tekort blijft. De richtlijn en de NVKC gaan vooral uit van methylmalonzuur in bloed; bij urine verschillen de opvangmethode en de afkapwaarden per laboratorium. Een verhoogde waarde wordt altijd samen met het B12, het bloedbeeld en de nierfunctie beoordeeld.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Een verminderde nierfunctie kan de waarde verhogen zonder B12-tekort.
B12-supplementen of injecties verlagen de waarde, waardoor een eerder tekort niet meer zichtbaar is.
De manier van opvangen (een losse portie of 24-uursurine) en de correctie voor kreatinine beïnvloeden de uitslag; referentiewaarden verschillen per laboratorium.
Zeldzame aangeboren stofwisselingsziekten verhogen de waarde sterk, los van de B12-inname.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol bij een laag-normaal of licht verlaagd vitamine B12 (of actief B12 in het grijze gebied) met klachten die bij een tekort passen, zoals vermoeidheid, tintelingen of een doof gevoel in handen en voeten, evenwichts- of geheugenklachten. Ook zinvol bij twijfel over een tekort bij risicofactoren, zoals veganistische voeding zonder supplement, een maag- of darmoperatie, langdurig gebruik van maagzuurremmers of metformine en lachgasgebruik. Als eerste test zonder B12-bepaling of bij klachtenvrije mensen met gevarieerde voeding is de bepaling niet zinvol.

Hoe vaak komt het voor?

Bloedarmoede door een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur komt in de huisartsenpraktijk bij ongeveer 2 op de 1000 mensen per jaar nieuw voor. Een B12-tekort zonder bloedarmoede komt vaker voor, vooral op hogere leeftijd, bij veganistische voeding zonder supplement en bij langdurig gebruik van maagzuurremmers of metformine; hoe vaak precies hangt af van de gebruikte test en grenswaarde.

NHG-Standaard Anemie

Nadelen en risico's

Een verhoogde waarde door een verminderde nierfunctie kan ten onrechte als B12-tekort worden gelezen.
Na recente B12-suppletie kan een normale uitslag een eerder tekort ten onrechte uitsluiten.

Laten testen

Methylmalonzuur (urine) laten testen

Methylmalonzuur (urine) zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.

Urine
Methylmalonzuur (MMA)
Methylmalonzuur in urine; bij verdenking op B12‑tekort.
€ 78,00

Onderbouwing

Bronnen

Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.

Meer over risico's en uitslagen

Meer uitleg

Andere analyses: Vitaminen, mineralen en aminozuren

Alle analyses