Nevenbevindingen

Wat is een nevenbevinding?

Een nevenbevinding is een uitslag die buiten de onderzoeksvraag valt, maar wel medisch relevant kan zijn. Bij BloedCheckup bieden wij gerichte onderzoeken aan. De kans op nevenbevindingen is daardoor beperkt, maar niet nul.

Enkele voorbeelden:

• Bij een Bloedbeeld-onderzoek worden rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes gemeten. In zeldzame gevallen kan een sterk afwijkende waarde in de witte bloedcellen passen bij ziektebeelden die niet de oorspronkelijke vraag waren, zoals leukemie.
• Bij een uitgebreid gezondheidscheck-pakket kan een sterk verhoogd ferritine in combinatie met transferrine-saturatie passen bij ijzerstapeling (hemochromatose), ook als u daar niet specifiek op liet testen.
• Bij een genetisch onderzoek kan informatie naar boven komen die ook betekenis kan hebben voor uw bloedverwanten, zoals kinderen of broers/zussen.

BloedCheckup geeft geen medisch advies over een bevinding. Wij geven feitelijk weer wat is gemeten en verwijzen u naar uw (huis)arts voor interpretatie en eventueel vervolg.

Classificatie

Op basis van de NEN 8051:2023-kwaliteitsstandaard onderscheiden wij nevenbevindingen langs twee lijnen.

1. Wie raakt het?

• Alleen de cliënt, of
• Ook bloedverwanten en/of nageslacht, bijvoorbeeld bij erfelijke aanleg.

2. Is er een behandeling of preventie?

• Behandelbaar: er zijn medische interventies, controles of preventieve maatregelen mogelijk (bijvoorbeeld hypothyreoïdie, hemochromatose, vitamine-tekort).
• Niet-behandelbaar: naar de huidige stand van de wetenschap is geen effectieve preventie of behandeling beschikbaar.

Ons beleid

Wij volgen het wettelijk kader uit de Wet op het bevolkingsonderzoek (Wbo) en de principes weldoen en niet schaden:

• Bij een klinisch relevante, behandelbare nevenbevinding nemen wij contact met u op om de feitelijke uitslag door te geven. Voor de betekenis in uw persoonlijke situatie en eventuele vervolgstappen verwijzen wij u naar uw (huis)arts. Bij ernstige of complexe uitslagen volgen wij ons interne escalatieprotocol.
• Een ernstige onbehandelbare nevenbevinding melden wij in beginsel niet aan u, tenzij niet-melden volgens ons escalatieprotocol tot gewetensnood leidt. Deze lijn volgt NEN 8051 §7.2 en de WGBO.
• Bij een nevenbevinding met klinische betekenis voor uw bloedverwanten geven wij de feitelijke uitslag aan u door en verwijzen wij u voor de persoonlijke betekenis naar uw (huis)arts. Het is aan u of u uw familie informeert; wij nemen zelf geen contact op met uw familie.
• Een meldingsplichtige infectieziekte die wij aantreffen als nevenbevinding valt onder de wettelijke meldplicht. Zie meldingsplichtige infectieziekten.

Recht op niet-weten

U heeft het recht om aan te geven dat u geen nevenbevindingen wilt weten, ook niet als die behandelbaar zijn. Dit recht is vastgelegd in de WGBO. Als u daarvan gebruik maakt, nemen wij bij een nevenbevinding alleen contact op als niet-melden u of anderen ernstig zou schaden (gewetensnood binnen ons escalatieprotocol).

Bij iedere bestelling legt u uw voorkeur per onderzoek vast in de digitale toestemmingsverklaring tijdens checkout (conform NEN 8051 §7.7). U kiest expliciet of u geïnformeerd wilt worden over klinisch relevante behandelbare nevenbevindingen en over nevenbevindingen die uw nageslacht kunnen raken. Wilt u uw voorkeur na bestelling wijzigen, mail dan info@bloedcheckup.nl; wij leggen de bijgewerkte voorkeur vast in uw cliëntendossier.

Wat gebeurt er wanneer wij een nevenbevinding zien?

1. Het laboratorium of onze derde lijn signaleert een uitslag die buiten uw PGO-vraag valt.
2. Wij controleren aan de hand van het nevenbevindingenprotocol en uw toestemmingskeuze of de bevinding aan u wordt teruggekoppeld.
3. Afhankelijk van type en uw voorkeur nemen wij contact met u op met de feitelijke uitslag en de verwijzing naar uw (huis)arts. Of wij leggen vast dat wij u bewust niet hebben geïnformeerd (bij recht op niet-weten).
4. Wij leggen deze stappen vast in uw cliëntendossier zodat ze traceerbaar zijn voor IGJ-toezicht.

Registratie en kwaliteitsbewaking

Conform NEN 8051:2023 §6.1.8 houden wij bij hoe vaak nevenbevindingen voorkomen, welke aard ze hebben, bij welke onderzoeken ze worden vastgesteld en hoe ermee is omgegaan. Deze gegevens bespreken wij in onze periodieke kwaliteitscommissie om het beleid waar nodig bij te stellen.

Bronnen

• NEN 8051:2023 Kwaliteitsstandaard preventief gezondheidsonderzoek (§6.1.8 en §7.2, Bijlage C)
• Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)
• Wet op het bevolkingsonderzoek (Wbo 1992). Het wijzigingsvoorstel 35384 (dat onder meer een classificatie voor nevenbevindingen zou invoeren) is op 24 januari 2025 ingetrokken; er wordt gewerkt aan een nieuw voorstel. Toezicht verloopt ondertussen via NEN 8051 en het IGJ Toetsingskader preventief gezondheidsonderzoek (maart 2025).
• Consensus-based leidraad voor nevenbevindingen, Vereniging Klinische Genetica Nederland (VKGN)
• Cliëntenbrochure preventief gezondheidsonderzoek (NVvPG, september 2023)

Heeft u vragen over ons nevenbevindingen-beleid of wilt u uw voorkeur vooraf aangeven? Neem contact met ons op.