Uitleg

Hepatitis B core-antistoffen (anti-HBc): wat wordt er gemeten?

Anti-HBc zijn antistoffen tegen het kerneiwit (core) van het hepatitis B-virus. Deze test meet IgM en IgG samen (anti-HBc totaal). Iedereen die een hepatitis B-infectie heeft of heeft gehad, maakt deze antistoffen aan, en ze blijven meestal levenslang aantoonbaar. Een vaccinatie bevat alleen het oppervlakte-eiwit van het virus en geeft daarom geen anti-HBc. De test laat dus zien of je ooit met het virus besmet bent geweest, niet of de infectie er nu nog is; daarvoor is HBsAg nodig, en of je beschermd bent blijkt uit anti-HBs.

Wat kan het signaleren?

Een doorgemaakte hepatitis B-infectie, ook als die nooit klachten gaf
Samen met HBsAg: een hepatitis B-infectie die er nu nog is, pas opgelopen (acuut) of blijvend (chronisch)
Samen met anti-HBs: het verschil tussen bescherming door vaccinatie en bescherming door een genezen infectie

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat je waarschijnlijk ooit met het hepatitis B-virus besmet bent geweest. Uit anti-HBc alleen is niet af te lezen of de infectie over is of nog bestaat: is HBsAg ook positief, dan is er een infectie op dit moment; zijn HBsAg negatief en anti-HBs positief, dan is de infectie genezen en ben je immuun. Is alleen anti-HBc positief (core-only), dan gaat het volgens de LCI-richtlijn meestal om een infectie van lang geleden waarbij de andere antistoffen zijn weggezakt, of om een fout-positieve uitslag; dat laatste is vaker zo bij mensen zonder risicofactoren uit een land waar hepatitis B weinig voorkomt. Minder vaak gaat het om een net genezen infectie of een infectie waarbij HBsAg niet aantoonbaar is.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen anti-HBc is gevonden: je hebt waarschijnlijk nooit een hepatitis B-infectie gehad. Ook na een geslaagde vaccinatie is anti-HBc negatief; een negatieve uitslag zegt dus niets over bescherming, die blijkt uit anti-HBs. Anti-HBc verschijnt pas enkele weken na HBsAg, meestal rond de tijd dat klachten beginnen. Een test kort na een risicocontact kan daarom nog negatief zijn.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve anti-HBc laat de huisarts meestal HBsAg en anti-HBs bepalen om te zien of de infectie genezen is of nog bestaat; bij een positieve HBsAg volgt verwijzing naar een MDL-arts of internist. Bij alleen een positieve anti-HBc is volgens de LCI-richtlijn verder onderzoek meestal niet nodig, maar wordt vaccinatie laagdrempelig overwogen en wordt bij leverziekte, hiv of een behandeling die de afweer onderdrukt HBV-DNA bepaald. Hepatitis B is meldingsplichtig (groep B2) bij een acute infectie (onder meer IgM anti-HBc) of een voor het eerst vastgestelde chronische infectie (HBsAg of HBV-DNA); een losse positieve anti-HBc valt daar niet onder.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Volgens de LCI-richtlijn is anti-HBc een goede marker om na te gaan of iemand ooit een hepatitis B-infectie heeft doorgemaakt, en is hij niet aanwezig na vaccinatie. De test zegt niet of de infectie nog actief is en of je besmettelijk bent; daarvoor worden HBsAg en zo nodig HBV-DNA bepaald. Een losse positieve uitslag zonder andere positieve hepatitis B-markers is lastig te duiden en kan fout-positief zijn.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Kort na besmetting is anti-HBc nog niet aantoonbaar; de antistoffen verschijnen pas enkele weken na HBsAg.
Anti-HBc totaal maakt geen onderscheid tussen een recente en een oude infectie, en ook niet tussen een genezen en een blijvende infectie.
Een positieve uitslag zonder andere hepatitis B-markers is vaker fout-positief bij mensen zonder risicofactoren uit een land waar hepatitis B weinig voorkomt.
Na een bloedtransfusie of toediening van immunoglobulinen kunnen antistoffen van donoren tijdelijk worden meegemeten.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol als je wilt weten of je ooit hepatitis B hebt gehad, bijvoorbeeld als je geboren bent in een land waar hepatitis B veel voorkomt, of als je in het verleden risico hebt gelopen via seks, gedeelde naalden of bloedcontact. De uitslag helpt ook bij de keuze voor vaccinatie, en zegt veel bij mensen die een behandeling gaan krijgen die de afweer onderdrukt, omdat een oude infectie dan weer actief kan worden. Na een recent risicocontact zegt HBsAg meer, en wie alleen wil weten of een vaccinatie heeft gewerkt, heeft anti-HBs nodig.

Hoe vaak komt het voor?

In Nederland hadden in 2023 ongeveer 40.000 mensen een hepatitis B-infectie; dat jaar werden 929 infecties gemeld, van wie 90 acuut. Hoeveel mensen ooit een infectie hebben doorgemaakt en dus anti-HBc hebben, is niet precies bekend. Het komt veel vaker voor bij mensen die geboren zijn in een land waar hepatitis B veel voorkomt, zoals landen in Azië, Afrika en Zuid-Amerika.

LCI-richtlijn Hepatitis B (RIVM, meldingen 2023); Thuisarts.nl

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag kan onrust geven, terwijl die vaak past bij een oude, genezen infectie of fout-positief is; pas aanvullende hepatitis B-markers laten zien wat de uitslag betekent.
Een negatieve uitslag kort na een risicocontact kan ten onrechte geruststellen.

Laten testen