Uitleg

Chlamydia trachomatis PCR (urine): wat wordt er gemeten?

Chlamydia is een soa die wordt veroorzaakt door de bacterie Chlamydia trachomatis. De PCR zoekt naar erfelijk materiaal van de bacterie in de eerste portie urine (eerstestraalsurine). In dat eerste deel van de straal zit het meeste materiaal uit de plasbuis; daarom vang je alleen dat deel op en plas je volgens de kitinstructie minstens 1 uur vooraf niet. De uitslag zegt alleen iets over de plasbuis: een infectie in de anus of de keel wordt met urine niet gevonden.

Wat kan het signaleren?

Een actuele chlamydia-infectie van de plasbuis, ook als die geen klachten geeft
Bij mannen: een mogelijke oorzaak van pijn bij het plassen, afscheiding uit de penis of pijn in de balzak

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat er erfelijk materiaal van de chlamydiabacterie is gevonden. Meestal past dat bij een actuele infectie, ook als je geen klachten hebt: tot 9 op de 10 vrouwen en ongeveer de helft van de mannen merkt er niets van. Chlamydia is goed te behandelen met antibiotica. Zonder behandeling gaat de infectie vaak na verloop van tijd vanzelf over, maar bij vrouwen kan ze soms opstijgen en een ontsteking van baarmoeder en eileiders geven; de kans op blijvende onvruchtbaarheid na chlamydia is volgens de LCI-richtlijn klein (0,5 tot 1 procent). Bij mannen geeft chlamydia zelden complicaties; soms ontstaat een ontsteking van bijbal of prostaat.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er in de urine geen chlamydia is gevonden. Volgens de LCI-richtlijn is de test betrouwbaar vanaf 2 weken na het laatste risicocontact; binnen die 2 weken kan een infectie nog gemist worden. De uitslag geldt alleen voor de plasbuis op het moment van afname en sluit een infectie in de anus of de keel niet uit. Houd je klachten, dan kan er een andere oorzaak zijn.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag schrijft de huisarts meestal een kuur antibiotica voor en adviseert een week geen seks; de huisarts bespreekt het waarschuwen van sekspartners en een test op andere soa's zoals gonorroe, hiv en syfilis. Een controletest na behandeling is meestal niet nodig, behalve bij zwangerschap of blijvende klachten. Chlamydia is voor individuele gevallen niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

De PCR (een NAAT: een test die erfelijk materiaal van de bacterie vermenigvuldigt en zo aantoont) is volgens de LCI-richtlijn en de Multidisciplinaire Richtlijn Soa's de standaardtest voor chlamydia, met een hoge gevoeligheid en specificiteit op urine en zelf afgenomen swabs. Voor mannen is eerstestraalsurine het gebruikelijke materiaal; bij vrouwen is een vaginale swab gevoeliger dan urine. Een negatieve uitslag is volgens de LCI-richtlijn betrouwbaar vanaf 2 weken na het risicocontact. Omdat de test erfelijk materiaal aantoont, kan hij tot enkele weken na een behandeling nog positief zijn.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Minder dan 2 weken na het risicocontact kan de test een infectie missen.
Als je korter dan 1 uur vóór de afname hebt geplast, of meer dan het eerste deel van de straal opvangt, is het monster verdund en kan de test een infectie missen.
Urine test alleen de plasbuis. Bij mannen die seks hebben met mannen zit chlamydia vaak alleen in de anus; die infectie wordt met urine gemist. Voor vrouwen is urine minder gevoelig dan een vaginale swab.
Binnen 3 weken na een behandeling kan de test positief zijn door resten erfelijk materiaal, ook als de infectie weg is.

Voorbereiding

Vang de urine op als je minstens 1 uur niet hebt geplast.
Vang alleen het eerste deel van de plas op, niet het middelste deel.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol voor mannen (en andere mensen met een penis) met klachten die bij chlamydia kunnen passen, zoals pijn bij het plassen of afscheiding uit de penis, en voor wie een sekspartner met chlamydia heeft. Thuisarts noemt ook seks zonder condoom met een nieuwe of wisselende partner als reden om te testen, vanaf 2 weken na het contact. Het nut van testen zonder klachten is onzeker, omdat veel infecties vanzelf overgaan; de GGD test sinds januari 2025 alleen nog bij klachten of als een partner met klachten chlamydia heeft. Voor vrouwen is een vaginale swab de betere keus, en na anale seks is een aparte swab van de anus nodig.

Hoe vaak komt het voor?

Chlamydia is de meest voorkomende bacteriële soa in Nederland. In 2024 werd bij de Centra Seksuele Gezondheid van de GGD bij 20.174 mensen chlamydia gevonden, van wie twee derde geen klachten had; huisartsen stelden in 2023 ongeveer 43.000 keer de diagnose. Chlamydia komt het meest voor bij jongeren onder de 25 jaar.

RIVM (Centra Seksuele Gezondheid 2024, huisartsen 2023)

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag zonder klachten leidt meestal tot behandeling met antibiotica van een infectie die mogelijk vanzelf was overgegaan; onnodig antibioticagebruik draagt bij aan resistentie.
Een negatieve urine-uitslag kan ten onrechte geruststellen als er ook een risico was in de anus of als de test binnen 2 weken na het contact is gedaan.

Laten testen