Uitleg

Hepatitis C-antistoffen (anti-HCV): wat wordt er gemeten?

De test zoekt antistoffen (anti-HCV) die het lichaam maakt na besmetting met het hepatitis C-virus. Dit virus wordt vooral via bloed overgedragen en kan de lever ontsteken. Antistoffen laten zien dat je in contact bent geweest met het virus, maar niet of het virus nu nog in je bloed zit: een deel van de mensen ruimt het virus zelf op, en ook na genezing kunnen antistoffen nog lang aantoonbaar blijven. Of er een actuele infectie is, blijkt pas uit een test op het virus zelf (HCV-RNA).

Wat kan het signaleren?

Een actuele of doorgemaakte hepatitis C-infectie
Chronische hepatitis C, die tientallen jaren zonder klachten kan bestaan

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat er antistoffen tegen hepatitis C zijn gevonden. Er zijn dan drie mogelijkheden: een actuele infectie, een infectie die al is genezen (vanzelf of door behandeling), of een fout-positieve uitslag. Om dat te onderscheiden is vervolgonderzoek nodig, in de praktijk meestal een test op HCV-RNA. Zonder behandeling blijft volgens de LCI 60 tot 90 van de 100 besmette mensen chronisch geïnfecteerd; bij een deel van hen ontstaat na 20 tot 30 jaar levercirrose (ernstige verlittekening van de lever). Met de huidige medicijnen, een tabletkuur van 8 tot 12 weken, geneest vrijwel iedereen.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen antistoffen tegen hepatitis C zijn gevonden. Antistoffen ontstaan gemiddeld pas 2 maanden na besmetting; na 3 maanden heeft meer dan 90 van de 100 besmette mensen aantoonbare antistoffen. Een test binnen 3 maanden na een risico kan dus nog negatief zijn. Bij een sterk verminderde afweer, bijvoorbeeld door hiv of afweeronderdrukkende medicijnen, kan het tot 12 maanden duren of ontstaan helemaal geen antistoffen. Een eerder doorgemaakte hepatitis C beschermt niet tegen een nieuwe infectie.

Bij een afwijkende uitslag

Na een positieve antistoftest laat de huisarts HCV-RNA bepalen; is het virus aantoonbaar, dan volgt verwijzing naar een MDL-arts of internist-infectioloog voor behandeling en een test op hiv en hepatitis B. Hepatitis C is meldingsplichtig (groep B2, Wet publieke gezondheid) als het virus voor het eerst is aangetoond of als iemand recent antistoffen heeft ontwikkeld; de GGD start dan bron- en contactonderzoek.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Volgens de LCI-richtlijn is de antistoftest de eerste stap om hepatitis C op te sporen als een mogelijke besmetting langer dan 3 maanden geleden is. Een positieve antistoftest moet altijd worden gevolgd door een HCV-RNA-test en zo nodig een bevestigingstest (immunoblot). Bij een risico korter dan 3 maanden geleden of een verminderde afweer adviseert de richtlijn de antistoftest te combineren met HCV-RNA, omdat de antistoftest dan vals negatief kan zijn. Leverwaarden zijn geen goede voorselectie: bij een groot deel van de mensen met hepatitis C zijn die normaal.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Vensterperiode: antistoffen zijn gemiddeld pas na ongeveer 2 maanden aantoonbaar, bij een verminderde afweer soms pas na 12 maanden of nooit.
Een positieve uitslag maakt geen onderscheid tussen een actuele, een genezen en een fout-positieve uitslag.
Na een genezen infectie blijven antistoffen vaak lang aantoonbaar; een nieuwe infectie is dan alleen met HCV-RNA vast te stellen.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

De uitslag zegt het meest als je ooit drugs hebt gespoten of drugsmateriaal hebt gedeeld, vóór 1992 een bloedtransfusie kreeg, geboren bent in een land waar hepatitis C veel voorkomt, een tatoeage of piercing kreeg met mogelijk onschone naalden, of als man met hiv seks hebt met mannen. Ook bij onverklaard afwijkende leverwaarden. Bij seks tussen man en vrouw is de kans op overdracht erg klein. Zonder een van deze risicofactoren is de kans op hepatitis C erg klein, waardoor een positieve uitslag dan vaker fout-positief is.

Hoe vaak komt het voor?

Hepatitis C komt in Nederland weinig voor: naar schatting heeft 6 tot 27 op de 10.000 inwoners antistoffen, een van de laagste percentages ter wereld. Volgens het RIVM hadden in 2023 ongeveer 25.000 mensen chronische hepatitis C. De grootste groep bestaat uit mensen die geboren zijn in een land waar hepatitis C veel voorkomt; de meeste nieuwe infecties in Nederland komen voor bij mannen met hiv die seks hebben met mannen.

LCI-richtlijn Hepatitis C (Koopsen 2019); RIVM

Nadelen en risico's

Een positieve antistoftest bij een genezen of fout-positieve uitslag kan onnodige ongerustheid geven tot de HCV-RNA-uitslag bekend is.
Testen binnen 3 maanden na een risico kan ten onrechte geruststellen als er geen hertest volgt.

Laten testen