Uitleg

Herpes simplex virus type 1-antistoffen (HSV-1 IgG): wat wordt er gemeten?

Herpes simplex virus type 1 (HSV-1) is het virus dat meestal een koortslip veroorzaakt, maar ook genitale herpes kan geven, bijvoorbeeld na orale seks. De test zoekt IgG-antistoffen die specifiek gericht zijn tegen type 1, met behulp van een eiwit dat alleen dat type heeft (glycoproteïne G1). Die antistoffen ontstaan weken tot maanden na de eerste besmetting en blijven daarna aanwezig, omdat het virus levenslang in het lichaam blijft. De test zegt niet waar in het lichaam het virus zit, wanneer je besmet bent of of je op dit moment virus uitscheidt.

Wat kan het signaleren?

Een eerder opgelopen infectie met HSV-1, ook als die nooit klachten gaf
Of een eerste uitbraak een nieuwe infectie is of een opvlamming van een oudere infectie, samen met een PCR-test op een blaasje

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat je ooit besmet bent geraakt met HSV-1. Dat komt veel voor en gebeurt vaak al op de kinderleeftijd, via speeksel of huidcontact. De eerste episode verloopt volgens de LCI-richtlijn meestal zonder klachten. Het virus blijft daarna in zenuwknopen in het lichaam en kan af en toe terugkomen als koortslip, vaak bij koorts, zonlicht, stress of ongesteldheid. Uit de uitslag is niet op te maken waar het virus zich bevindt: een positieve HSV-1 zegt niet of je ooit een genitale infectie hebt gehad. Er is geen behandeling die het virus weghaalt; klachten bij een uitbraak zijn wel te behandelen.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er geen HSV-1-antistoffen zijn gevonden. Na een eerste besmetting kan het weken tot maanden duren voordat typespecifieke antistoffen aantoonbaar zijn, dus kort na een besmetting kan de test nog negatief zijn. Volgens de LCI-richtlijn ligt de gevoeligheid van de typespecifieke test tussen 69 en 98 procent, dus een deel van de infecties wordt gemist. Een negatieve uitslag sluit genitale herpes niet uit: die kan ook door HSV-2 komen, wat deze test niet meet.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag zonder klachten is geen behandeling of controle nodig. Bij terugkerende klachten kan de huisarts een middel tegen het virus voorschrijven dat een uitbraak korter maakt. Zwangeren met een vermoedelijke eerste genitale herpesinfectie worden verwezen naar een gynaecoloog. Herpes is niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Volgens de LCI-richtlijn heeft de typespecifieke HSV-1-test een sensitiviteit tussen 69 en 98 procent en een specificiteit van 92 tot 95 procent. De richtlijn noemt serologie nuttig bij twijfel tussen een eerste infectie en een opvlamming, maar van beperkte waarde in de dagelijkse praktijk. Bij zichtbare blaasjes of zweertjes is een PCR op het wondvocht de eerste keus. Omdat HSV-1 veel voorkomt, zegt een positieve uitslag op zichzelf weinig over de oorzaak van klachten.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

De test zegt niet waar in het lichaam het virus zit: een positieve uitslag onderscheidt een koortslip niet van een genitale infectie.
Bij een eerste infectie zijn typespecifieke antistoffen soms pas na weken tot maanden aantoonbaar.
De test mist een deel van de infecties en geeft ook onterecht positieve uitslagen.
De uitslag geeft geen informatie over het moment van besmetting of over de kans op een volgende uitbraak.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

De uitslag zegt het meest bij een vermoedelijke eerste herpesinfectie waarbij het uitmaakt of het om een nieuwe besmetting of een opvlamming gaat, bijvoorbeeld tijdens de zwangerschap, en dan samen met een PCR op een blaasje. Bij mensen zonder klachten verandert de uitslag weinig: bijna de helft van de bevolking heeft deze antistoffen zonder er last van te hebben. Bij zichtbare blaasjes of zweertjes is een PCR-test via huisarts of GGD beter.

Hoe vaak komt het voor?

In landelijk bevolkingsonderzoek (Pienter-2, 2006 tot 2007) had 42,7 op de 100 inwoners antistoffen tegen HSV-1; in Pienter-1 (1995 tot 1996) was dat nog 47,7 op de 100, met een daling vooral bij kinderen van 10 tot 14 jaar. De meeste mensen met HSV-1 merken van de eerste infectie niets. Genitale herpes door HSV-1 komt volgens de LCI-richtlijn vaker voor op jongere leeftijd en bij vrouwen.

RIVM-LCI-richtlijn Herpessimplexvirusinfecties (Pienter-onderzoek)

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag komt bij bijna de helft van de bevolking voor en zegt niets over de plek of het moment van besmetting; toch kan hij ongerustheid en spanningen in een relatie geven.
Een negatieve uitslag kan ten onrechte geruststellen, omdat de test een deel van de infecties mist en genitale herpes ook door HSV-2 kan komen.

Laten testen