Uitleg

Hepatitis B-oppervlakte-antigeen (HBsAg): wat wordt er gemeten?

HBsAg (hepatitis B-oppervlakte-antigeen) is een eiwit op de buitenkant van het hepatitis B-virus. De test meet dus geen antistoffen, maar een deel van het virus. Zit HBsAg in het bloed, dan is er een infectie: pas opgelopen (acuut) of blijvend (chronisch, ook wel dragerschap). Zolang HBsAg aantoonbaar is, wordt iemand als besmettelijk beschouwd via bloed en seks.

Wat kan het signaleren?

Acute hepatitis B: een pas opgelopen infectie, vaak zonder klachten
Chronische hepatitis B (dragerschap): HBsAg blijft langer dan 6 maanden aantoonbaar

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat het hepatitis B-virus in je bloed zit en dat je het via bloed en seks kunt doorgeven. Uit deze ene test is niet af te lezen of de infectie pas kort bestaat of al jaren; daarvoor zijn andere hepatitis B-markers nodig (zoals anti-HBc, HBeAg, anti-HBe en HBV-DNA). Bij volwassenen ruimt het lichaam een nieuwe infectie in ongeveer 95 van de 100 gevallen zelf op. Blijft HBsAg langer dan 6 maanden aantoonbaar, dan is er sprake van chronische hepatitis B; die geeft vaak jarenlang geen klachten, maar kan de lever langzaam beschadigen en vraagt daarom om controle bij een specialist.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er op dit moment geen HBsAg is gevonden. HBsAg is volgens de LCI-richtlijn meestal 4 tot 8 weken na besmetting aantoonbaar, soms al na 1 tot 2 weken en uiterlijk na 11 tot 12 weken; een test kort na een risicocontact kan dus nog negatief zijn. Een negatieve uitslag zegt niets over bescherming: of je immuun bent door vaccinatie of een doorgemaakte infectie, blijkt uit anti-HBs. Heel soms zit er toch virus in het bloed terwijl HBsAg niet aantoonbaar is.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag laat de huisarts aanvullende hepatitis B-markers en leverwaarden bepalen en verwijst naar een MDL-arts of internist voor beoordeling en eventuele behandeling; huisgenoten en sekspartners krijgen via de GGD een test en zo nodig vaccinatie. Hepatitis B is meldingsplichtig (groep B2, Wet publieke gezondheid): arts en laboratorium melden een nieuw vastgestelde acute of chronische infectie binnen 1 werkdag aan de GGD.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

HBsAg is de standaardtest om een actuele hepatitis B-infectie aan te tonen; in Nederland worden onder meer alle zwangeren en bloeddonoren erop getest. Een positieve uitslag wordt aangevuld met andere markers, zodat de arts het stadium van de infectie kan bepalen. Binnen de vensterperiode van enkele weken na besmetting sluit een negatieve uitslag een infectie niet uit.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Kort na besmetting (meestal de eerste 4 tot 8 weken, soms tot 12 weken) is HBsAg nog niet aantoonbaar.
Bij een gelijktijdige infectie met hepatitis C of hiv kan HBsAg soms niet aantoonbaar zijn terwijl er wel hepatitis B-virus aanwezig is.
Na een genezen infectie kan het virus in kleine hoeveelheden in de lever achterblijven (occulte infectie) zonder dat HBsAg positief is.
Eén meting maakt geen onderscheid tussen een acute en een chronische infectie.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol als je een risico hebt gelopen: seks zonder condoom met wisselende partners, mannen die seks hebben met mannen, sekswerk, een partner of huisgenoot met hepatitis B, drugs spuiten met gedeelde naalden, of als je geboren bent in een land waar hepatitis B veel voorkomt. Ook bij klachten van een leverontsteking (zoals geelzucht) of afwijkende leverwaarden. Zwangeren worden al standaard getest bij de verloskundige. Wie alleen wil weten of een vaccinatie heeft gewerkt, heeft anti-HBs nodig in plaats van HBsAg.

Hoe vaak komt het voor?

In Nederland dragen ongeveer 40.000 mensen het hepatitis B-virus bij zich. In 2023 werden 929 infecties gemeld, van wie 90 met een acute infectie. De meeste infecties komen voor bij mensen die in een land zijn geboren waar hepatitis B veel voorkomt; bij de zwangerschapsscreening in 2022 was ongeveer 2 op de 1000 zwangeren positief.

RIVM; LCI-richtlijn Hepatitis B (meldingen 2023, PSIE-screening 2022)

Nadelen en risico's

Een positieve uitslag heeft grote gevolgen (besmettelijkheid, melding bij de GGD, waarschuwen van partners en huisgenoten); tot het aanvullende onderzoek klaar is, kan dat veel onrust geven.
Testen kort na een risicocontact kan ten onrechte geruststellen als er geen hertest volgt.

Laten testen