Uitleg

Eiwit/kreatinine-ratio: wat wordt er gemeten?

De eiwit/kreatinine-ratio is geen aparte meting maar een berekening. Het laboratorium meet totaal eiwit en kreatinine in dezelfde portie urine en deelt eiwit door kreatinine. Omdat kreatinine in een vrij vast tempo wordt uitgescheiden, maakt die deling de uitslag grotendeels onafhankelijk van hoeveel je hebt gedronken, zodat één portie urine een schatting geeft van het eiwitverlies over een hele dag. Waar de albumine/kreatinine-ratio alleen albumine telt, telt deze ratio alle eiwitten samen; de uitslag staat in milligram eiwit per millimol kreatinine (mg/mmol) of per gram kreatinine (mg/g).

Wat kan het signaleren?

Eiwitverlies via de nieren en hoe groot dat is, ook als het om andere eiwitten dan albumine gaat
Tijdelijk eiwitverlies door zware inspanning, koorts of een urineweginfectie
In de zwangerschap: eiwit in de urine, dat met de bloeddruk meeweegt bij de beoordeling van zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie)

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Eiwit/kreatinine-ratio te hoog

Een verhoogde ratio betekent dat er meer eiwit in de urine zit dan past bij de verdunning. Dat wijst meestal op schade aan de nierfilters, bijvoorbeeld door diabetes of hoge bloeddruk, soms op een nierziekte, en is vaak tijdelijk na zware inspanning, bij koorts, een urineweginfectie of tijdens de menstruatie. Bij zwangere vrouwen met hoge bloeddruk geldt volgens de richtlijn Hypertensieve aandoeningen in de zwangerschap een ratio onder 30 mg/mmol als niet afwijkend en boven 50 mg/mmol als afwijkend (in mg/g ongeveer 265 en 440); daartussen beslist de verloskundige of gynaecoloog over herhaling. Bij mensen met weinig spiermassa valt de ratio wat hoger uit, omdat ze minder kreatinine uitscheiden. Zelden komen er eiwitten in de urine doordat het lichaam een afwijkend eiwit te veel aanmaakt; dat vraagt om aanvullend onderzoek.

Eiwit/kreatinine-ratio te laag

Een lage ratio is gunstig en past bij nieren die vrijwel geen eiwit doorlaten; een te lage waarde bestaat niet als probleem. Bij mensen met veel spiermassa valt de ratio wat lager uit, omdat ze meer kreatinine uitscheiden. Een normale ratio sluit beginnende nierschade niet uit, omdat een kleine hoeveelheid albumine wegvalt tussen de andere eiwitten, en ook geen verminderde filterfunctie; daarvoor zijn de albumine/kreatinine-ratio en de eGFR in bloed nodig.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een verhoogde ratio sluit de huisarts een urineweginfectie uit, herhaalt de meting in ochtendurine, meestal als albumine/kreatinine-ratio, en bepaalt de eGFR in bloed. Blijft het eiwitverlies bestaan, dan beoordeelt de huisarts oorzaak en risico volgens de NHG-Standaard Chronische nierschade. Bij veel eiwit, een snel dalende nierfunctie of eiwit samen met bloed in de urine kan verwijzing naar een internist-nefroloog volgen.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

De ratio is een betere maat voor eiwitverlies dan de losse eiwitconcentratie, omdat ze corrigeert voor de verdunning van de urine. Voor het opsporen en indelen van chronische nierschade gebruikt de NHG-Standaard Chronische nierschade niet deze ratio maar de albumine/kreatinine-ratio, die beginnende nierschade eerder ziet. De eiwit/kreatinine-ratio telt wel eiwitten die de albumine/kreatinine-ratio mist, en de richtlijn Hypertensieve aandoeningen in de zwangerschap gebruikt haar bij de beoordeling van pre-eclampsie. Omdat eiwit in de urine van dag tot dag wisselt, wordt een verhoogde ratio met een herhaalmeting bevestigd.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Zware inspanning, koorts, een urineweginfectie, uitdroging en menstruatie kunnen de ratio tijdelijk verhogen.
Spiermassa beïnvloedt de uitscheiding van kreatinine: bij weinig spiermassa valt de ratio hoger uit, bij veel spiermassa lager.
Ochtendurine geeft de best vergelijkbare uitslag; de urine mag niet worden ingevroren.
Meetmethoden voor totaal eiwit reageren niet op alle eiwitten even sterk, waardoor uitslagen tussen laboratoria kunnen verschillen.

Voorbereiding

Gebruik bij voorkeur ochtendurine.
Sport niet zwaar in de 24 uur voor het opvangen van de urine; dat verhoogt eiwit in de urine tijdelijk.
Vang geen urine op tijdens je menstruatie.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol om een positieve urinestick of eiwit in de urine verder uit te zoeken en om bekend eiwitverlies te volgen, bijvoorbeeld bij een nierziekte. Voor het opsporen van beginnende nierschade bij diabetes, hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten is de albumine/kreatinine-ratio gevoeliger, samen met de eGFR in bloed. Ben je zwanger en heb je hoofdpijn, sterretjes of lichtflitsen, pijn boven in je buik of een hoge bloeddruk, neem dan dezelfde dag contact op met je verloskundige of gynaecoloog; deze test vervangt die controle niet.

Hoe vaak komt het voor?

Chronische nierschade komt in Nederland bij ongeveer 1 op de 10 volwassenen voor, vaker op hogere leeftijd en bij diabetes en hoge bloeddruk. Eiwit in de urine is daarbij vaak het eerste teken. Bij ongeveer 5 op de 100 Nederlanders is chronische nierschade bekend bij de huisarts; veel mensen met nierschade weten het dus niet.

NHG-Standaard Chronische nierschade; NIVEL Zorgregistraties Eerste Lijn (2021)

Nadelen en risico's

Een tijdelijk verhoogde waarde na inspanning of bij een infectie kan zonder herhaalmeting onterecht op nierschade lijken en onnodige zorgen geven.
Een normale ratio kan bij diabetes of hoge bloeddruk onterecht geruststellen, omdat beginnende nierschade met de albumine/kreatinine-ratio eerder zichtbaar is.

Laten testen

Eiwit/kreatinine-ratio laten testen

Eiwit/kreatinine-ratio zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.

Urine · 3 analyses
Eiwit/kreatinine-ratio
Meet totaal eiwit en kreatinine in urine en berekent de eiwit/kreatinine-ratio. Om eiwit in de urine uit te zoeken of eiwitverlies te volgen.
€ 23,00

Onderbouwing

Bronnen

Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.

Meer over risico's en uitslagen

Meer uitleg

Andere analyses: Nier en zouten

Alle analyses