Uitleg

Erytrocyten en vrij hemoglobine: wat wordt er gemeten?

Het vakje reageert op hemoglobine, de rode kleurstof in rode bloedcellen (erytrocyten). Het toont zowel hele rode bloedcellen aan als vrij hemoglobine, dat vrijkomt als rode bloedcellen uiteenvallen. Ook myoglobine, een eiwit uit spieren, geeft een positieve reactie. De stick ziet bloed al in hoeveelheden die met het blote oog niet zichtbaar zijn (niet-zichtbare hematurie).

Wat kan het signaleren?

Een blaasontsteking of nierbekkenontsteking
Nierstenen
Nierschade of een ontsteking van de nierfilters
Zelden: een gezwel in de blaas of de nier, vooral op oudere leeftijd

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag komt vaak door menstruatiebloed, zware inspanning zoals hardlopen, een blaasontsteking, nierstenen of seks kort voor het verzamelen. Na spierschade door extreme inspanning kan myoglobine een positieve uitslag geven zonder rode bloedcellen. Blijft er bij herhaling bloed in de urine zonder infectie, dan kan dat passen bij een nierziekte, vooral als er ook eiwit in de urine zit of de bloeddruk hoog is, of bij een vergrote prostaat. Zelden: een gezwel in de blaas of de nier; die kans neemt toe met de leeftijd en bij roken.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag is normaal. Vitamine C kan de reactie onderdrukken en een vals negatieve uitslag geven. Rode urine met een negatieve stick komt meestal door voeding, zoals rode bieten, of door medicijnen.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag herhaalt de huisarts de stick buiten de menstruatie en zonder zware inspanning vooraf, en sluit met urineonderzoek een infectie uit. Bij een blijvend positieve uitslag volgen microscopisch onderzoek van de urine (sediment), de albumine-kreatinineratio, de eGFR en een bloeddrukmeting. Afhankelijk van leeftijd, risicofactoren en uitslagen verwijst de huisarts naar de uroloog of de internist-nefroloog.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

Een urinestick is een snelle screening en geen diagnose. Volgens de NHG-Standaard Urineweginfecties is de stick een eerste stap bij klachten die passen bij een blaasontsteking; bij twijfel volgt een kweek of sedimentonderzoek. Voor het opsporen van nierschade is de stick minder gevoelig dan de albumine-kreatinineratio in urine en de eGFR in bloed; daarop is de NHG-Standaard Chronische nierschade gebaseerd. Bij mensen zonder klachten zijn de meeste afwijkende stickuitslagen tijdelijk of onschuldig; één afwijkende uitslag zegt daarom weinig.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Afname: gebruik bij voorkeur de eerste ochtendurine of urine die minstens 4 uur in de blaas heeft gezeten, en vang na wassen het middelste deel van de plas op (midstream), zodat er geen afscheiding of huidbacteriën in komen.
Menstruatie, en de dagen ervoor en erna, geeft vaak een positieve uitslag op bloed en soms op leukocyten en eiwit; verzamel dan liever op een ander moment.
Vitamine C (supplementen of veel vruchtensap) kan de reactie op bloed, glucose, nitriet en bilirubine onderdrukken en een vals negatieve uitslag geven.
Zware inspanning, koorts en uitdroging in de dag voor de afname kunnen tijdelijk eiwit, bloed of ketonen geven. Urine die lang heeft gestaan of warm is geworden geeft minder betrouwbare uitslagen, vooral voor nitriet, bilirubine, urobilinogeen en pH.

Voorbereiding

Gebruik liefst de eerste ochtendurine, of urine die minstens 4 uur in je blaas heeft gezeten.
Vang het middelste deel van de plas op.
Vang geen urine op tijdens je menstruatie.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Zinvol bij klachten die kunnen passen bij een blaasontsteking, zoals vaak en pijnlijk plassen, of als eenvoudige aanvulling op bloedonderzoek naar nieren, suiker of lever. Voor het opsporen van nierschade bij diabetes of hoge bloeddruk zegt de albumine-kreatinineratio in urine meer dan de stick. Bij mensen zonder klachten en zonder risicofactoren is de kans op een onschuldige afwijking groter dan de kans op een echte aandoening.

Hoe vaak komt het voor?

Blaasontsteking is een van de meest voorkomende infecties bij vrouwen; bij mannen komt het veel minder vaak voor. Chronische nierschade komt bij ongeveer 1 op de 10 volwassenen voor, meestal zonder klachten. Bij mensen zonder klachten wordt bij een deel een afwijking op de stick gevonden, meestal zonder ernstige oorzaak.

NHG-Standaard Urineweginfecties; NHG-Standaard Chronische nierschade

Laten testen