Uitleg

HSV-1/2 IgM (herpes simplex): wat wordt er gemeten?

IgM-antistoffen zijn de antistoffen die het lichaam als eerste maakt bij een nieuwe infectie; IgG-antistoffen komen later en blijven. Deze test zoekt IgM tegen herpes simplex virus type 1 en 2 samen, zonder onderscheid tussen de typen. In theorie wijst IgM op een recente eerste besmetting. In de praktijk is IgM tegen herpes lastig te duiden, omdat het niet altijd aantoonbaar is bij een eerste infectie en fout-positieve uitslagen voorkomen.

Wat kan het signaleren?

Mogelijk een recente eerste infectie met herpes simplex type 1 of 2

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve IgM-uitslag kan passen bij een recente eerste besmetting met herpes simplex, maar is op zichzelf geen bewijs. IgM-tests geven vaker dan IgG-tests een fout-positieve uitslag, bijvoorbeeld door een algemene afweerreactie of kruisreactie. De uitslag zegt ook niet welk type het is en of de infectie genitaal of rond de mond zit. Pas samen met de IgG-uitslag, eventuele klachten en zo nodig een herhaalde meting is te beoordelen of het om een nieuwe infectie gaat.

Negatieve uitslag

Een negatieve IgM-uitslag maakt een recente eerste infectie minder waarschijnlijk, maar sluit die niet uit. In de eerste weken na besmetting is IgM vaak nog niet aantoonbaar. Een oudere herpesinfectie is met IgM niet te zien; daarvoor is IgG nodig.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve IgM-uitslag zonder klachten volgt meestal geen behandeling; een arts kan na enkele weken opnieuw antistoffen laten bepalen om te zien of er IgG is ontstaan. Bij blaasjes of zweertjes laat de huisarts of GGD een PCR-test doen, en zwangeren met een vermoedelijke eerste genitale herpesinfectie worden verwezen naar een gynaecoloog. Herpes is niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

IgM tegen herpes is niet altijd aantoonbaar bij een eerste infectie, en fout-positieve uitslagen komen voor. Een PCR-test op blaasjesvocht toont het virus zelf aan en zegt daardoor meer om herpes vast te stellen; als bloedonderzoek zegt een typespecifieke IgG-test meer dan IgM. Een IgM-uitslag is daarom alleen voorzichtig te duiden, samen met IgG en het klinische beeld.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Fout-positieve IgM-uitslagen komen voor, waardoor een positieve uitslag zonder klachten weinig zegt.
De test maakt geen onderscheid tussen HSV-1 en HSV-2 en zegt niet waar de infectie zit.
Kort na besmetting is IgM vaak nog niet aantoonbaar; een negatieve uitslag sluit een recente infectie niet uit.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Bij mensen zonder klachten zegt een positieve uitslag weinig, en bij blaasjes of zweertjes zegt een PCR-test meer. De test is niet geschikt om na een risicocontact na te gaan of je herpes hebt opgelopen. De uitslag zegt het meest samen met IgG, als een arts wil weten of klachten bij een eerste infectie passen.

Hoe vaak komt het voor?

Hoe vaak een recente eerste herpes simplex-infectie voorkomt, is niet goed bekend, omdat de meeste infecties geen klachten geven. In landelijk bevolkingsonderzoek (2006 tot 2007) had 42,7 procent van de inwoners antistoffen tegen HSV-1 en 6 procent tegen HSV-2. Huisartsen stelden in 2023 naar schatting 28.600 keer de diagnose genitale herpes.

LCI-richtlijn Herpessimplexvirusinfecties (Woestenberg 2016); RIVM

Nadelen en risico's

Een fout-positieve IgM-uitslag kan onnodige ongerustheid en onnodig vervolgonderzoek geven.
Een negatieve uitslag kan ten onrechte geruststellen, omdat IgM bij een recente infectie nog niet aantoonbaar kan zijn.

Laten testen