Bloedafname
BUN (ureumstikstof) en creatinine
BUN en creatinine; nierfunctie.
€ 26,00
Alle analyses
Nier en zouten · Bloed
Ureumstikstof (BUN)
Een Amerikaanse manier om ureum in het bloed weer te geven; in Nederland wordt dezelfde waarde als ureum gerapporteerd.
In het kort
- Gemeten in bloed
- In 2 onderzoeken
- Geen speciale voorbereiding
Uitleg
Ureumstikstof (BUN): wat wordt er gemeten?
Ureumstikstof, in het Engels blood urea nitrogen (BUN), wordt niet apart gemeten maar berekend uit ureum. Het laboratorium meet ureum en rekent uit hoeveel stikstof daarin zit, meestal uitgedrukt in milligram per deciliter (mg/dl). Dat is een eenheid die vooral in de Verenigde Staten wordt gebruikt. In Nederland rapporteren laboratoria ureum zelf, in millimol per liter (mmol/l). BUN en ureum geven dus dezelfde informatie in een ander getal en een andere eenheid.
Wat kan het signaleren?
- Verminderde nierfunctie, samen met kreatinine en eGFR
- Uitdroging of verminderde doorbloeding van de nieren
- Verhoogde afbraak van eiwit, bijvoorbeeld bij eiwitrijke voeding
Uitslag
Wat betekent de uitslag?
Ureumstikstof (BUN) te hoog
Een verhoogde BUN betekent hetzelfde als een verhoogd ureum. Vaak zijn er onschuldige oorzaken: te weinig drinken, zware inspanning of een eiwitrijk eetpatroon. De waarde stijgt ook als de nieren minder goed doorbloed worden, zoals bij uitdroging of hartproblemen, bij een belemmerde urineafvoer, bij een bloeding in maag of darm en bij een verminderde nierfunctie. Als kreatinine en eGFR normaal zijn, is een licht verhoogde BUN meestal geen teken van nierschade.
Ureumstikstof (BUN) te laag
Een verlaagde BUN betekent hetzelfde als een verlaagd ureum en is meestal geen reden tot zorg. Het komt voor bij weinig eiwit in de voeding en bij veel drinken. Zelden past een lage waarde bij ondervoeding of een lever die eiwitten niet goed afbreekt.
Bij een afwijkende uitslag
De huisarts rekent de BUN zo nodig om naar ureum en beoordeelt de waarde samen met kreatinine, eGFR, drinken, voeding en medicijnen. Is alleen de BUN licht verhoogd, dan volgt meestal een herhaalmeting. Zijn ook kreatinine of eGFR afwijkend, dan volgt het beleid van de NHG-Standaard Chronische nierschade.
Betrouwbaarheid
Hoe betrouwbaar is de test?
De BUN voegt niets toe boven ureum: het is dezelfde meting, omgerekend naar een andere eenheid. De nierfunctie wordt beoordeeld met de eGFR, die uit kreatinine wordt berekend. Omdat Nederlandse referentiewaarden in mmol/l ureum zijn, is een BUN-uitslag in mg/dl lastig te vergelijken met eerdere uitslagen bij de huisarts. Net als ureum hangt de waarde sterk af van eten, drinken en eiwitafbraak.
Wat kan de uitslag beïnvloeden?
- Eiwitrijke voeding, eiwitsupplementen, zware inspanning en te weinig drinken verhogen de waarde zonder dat de nieren slechter werken.
- De uitslag staat in een Amerikaanse eenheid (mg/dl); vergelijken met Nederlandse ureumuitslagen vraagt een omrekening.
- De referentiewaarden verschillen per laboratorium en zijn vaak op een Amerikaanse populatie gebaseerd.
- Een normale waarde sluit een verminderde nierfunctie niet uit.
Voor wie
Voor wie is de test zinvol?
Zinvol voor
Zinvol als aanvulling op kreatinine en eGFR bij risicofactoren voor nierschade, zoals diabetes, hoge bloeddruk of medicijnen die de nieren belasten. De BUN wordt vooral gerapporteerd in panels die de Amerikaanse werkwijze volgen; wie de uitslag met de huisarts wil vergelijken, heeft meer aan ureum in mmol/l. Bij gezonde volwassenen zonder klachten of risicofactoren is de kans op een verminderde nierfunctie klein; een licht verhoogde BUN komt dan vaker door voeding of te weinig drinken.
Hoe vaak komt het voor?
Er is geen Nederlands cijfer voor hoe vaak een afwijkende BUN of een afwijkend ureum voorkomt. Chronische nierschade komt volgens de NHG-Standaard bij ongeveer 1 op de 10 volwassenen voor, vaker op hogere leeftijd. Een licht verhoogde waarde door weinig drinken of eiwitrijke voeding komt vaker voor dan nierschade.
NHG-Standaard Chronische nierschade; NVKC, allesovertesten.nl
Nadelen en risico's
- De Amerikaanse eenheid en referentiewaarden kunnen verwarring geven bij vergelijking met Nederlandse uitslagen.
- Een licht verhoogde waarde door eiwitrijke voeding of te weinig drinken kan ten onrechte ongerust maken over de nieren.
Laten testen
Ureumstikstof (BUN) laten testen
Ureumstikstof (BUN) zit in deze onderzoeken. Je bestelt online en laat het bloed afnemen op een priklocatie of neemt het monster thuis af.
Onderbouwing
Bronnen
Deze uitleg is gebaseerd op Nederlandse richtlijnen en onafhankelijke informatie. Het is algemene informatie en geen diagnose. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Meer over risico's en uitslagenMeer uitleg
Andere analyses: Nier en zouten
- BUN/kreatinine-verhouding
- Chloride
- CO2 (bicarbonaat)
- Cystatine C
- eGFR
- Fosfaat anorganisch
- Kalium
- Kreatinine
- Kreatinine (urine)
- Natrium
- Ureum