Uitleg

Trichomonas vaginalis PCR (urine): wat wordt er gemeten?

Trichomonas vaginalis is een eencellige parasiet die via seks wordt overgedragen en een ontsteking van de plasbuis of de vagina kan geven (trichomoniasis). De PCR zoekt naar erfelijk materiaal van de parasiet in de eerste portie urine; daarom vang je alleen het eerste deel van de straal op en plas je volgens de kitinstructie minstens 1 uur vooraf niet. Bij mannen verloopt de infectie volgens de LCI-richtlijn in ongeveer 9 van de 10 gevallen zonder klachten en gaat ze vaak vanzelf over.

Wat kan het signaleren?

Een actuele trichomonasinfectie van de plasbuis, ook als die geen klachten geeft
Een mogelijke oorzaak van plasbuisklachten bij mannen die langer dan 4 weken aanhouden terwijl chlamydia en gonorroe zijn uitgesloten

Uitslag

Wat betekent de uitslag?

Positieve uitslag

Een positieve uitslag betekent dat er erfelijk materiaal van Trichomonas vaginalis is gevonden, wat past bij een actuele infectie. Ongeveer de helft van de vrouwen en de meeste mannen hebben er geen klachten van. Trichomonas is niet gevaarlijk en is met een antibioticum meestal snel te genezen; volgens de LCI-richtlijn geneest meer dan 90 procent. Bij zwangeren hangt trichomonas samen met te vroeg breken van de vliezen en vroeggeboorte. De huidige sekspartner(s) worden ook behandeld, ook als ze geen klachten hebben.

Negatieve uitslag

Een negatieve uitslag betekent dat er in de urine geen trichomonas is gevonden. Thuisarts adviseert zonder klachten te testen vanaf 4 weken na het laatste risicocontact; binnen die tijd kan een infectie nog gemist worden. Urine is iets minder gevoelig dan een uitstrijk van de plasbuis, dus bij aanhoudende klachten kan de arts ander onderzoek doen.

Bij een afwijkende uitslag

Bij een positieve uitslag schrijft de huisarts meestal een antibioticum voor en worden de huidige sekspartners ook behandeld. De LCI-richtlijn adviseert daarbij een volledig soa-onderzoek en tot een week na de behandeling geen seks. Trichomonas is niet meldingsplichtig.

Betrouwbaarheid

Hoe betrouwbaar is de test?

PCR (NAAT) heeft volgens de LCI-richtlijn het microscopisch onderzoek vervangen als meest aangewezen test voor trichomonas, vanwege een hogere gevoeligheid en specificiteit. Op eerstestraalsurine bij mannen en een zelf afgenomen diep vaginale swab is de gevoeligheid iets lager dan op een uitstrijk die een arts afneemt. Het erfelijk materiaal van de parasiet blijft na behandeling 3 tot 4 weken aantoonbaar. Bij een kleine kans op trichomonas, zoals bij mensen zonder klachten, is een positieve uitslag vaker onterecht.

Wat kan de uitslag beïnvloeden?

Minder dan 4 weken na het risicocontact kan de test een infectie missen.
Als je korter dan 1 uur vóór de afname hebt geplast, of meer dan het eerste deel van de straal opvangt, is het monster verdund en kan de test een infectie missen.
Urine is iets minder gevoelig dan een uitstrijk van de plasbuis die een arts afneemt.
Tot 3 à 4 weken na een behandeling kan de test positief zijn door resten erfelijk materiaal.

Voorbereiding

Vang de urine op als je minstens 1 uur niet hebt geplast.
Vang alleen het eerste deel van de plas op, niet het middelste deel.

Voor wie

Voor wie is de test zinvol?

Zinvol voor

Bij mannen zegt de uitslag het meest bij klachten van de plasbuis die langer dan 4 weken bestaan terwijl chlamydia en gonorroe zijn uitgesloten, en als een sekspartner trichomonas heeft. Voor mannen zonder klachten is de kans op een positieve uitslag klein.

Hoe vaak komt het voor?

Trichomonas komt in Nederland weinig voor. Huisartsen stelden de diagnose in 2020 bij ongeveer 0,3 per 1000 patiënten; bij de Centra Seksuele Gezondheid, die alleen op indicatie testen, werd trichomonas in 2022 vastgesteld bij 64 vrouwen, 11 heteroseksuele mannen en 7 mannen die seks hebben met mannen. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Multidisciplinaire Richtlijn Soa's (huisartsregistratie 2020); LCI-richtlijn Trichomonas vaginalis (CSG 2022)

Nadelen en risico's

Bij testen zonder klachten, als de kans op trichomonas klein is, is een positieve uitslag vaker onterecht; dat kan tot onnodige behandeling van jezelf en je partner leiden.
Testen binnen 4 weken na een risicocontact kan ten onrechte geruststellen.

Laten testen